وجود آلوده خود را پاك ساز كاين طهارت سالك ره را نمازى مىكند و ياد كنيد نعمت اين توفيق را كه روى دل شما را از ما سوى بجانب خود متوجه ساخته‌ايم و عهد الست را كه از شما گرفته‌ايم كه به غير ما متوجه نشويد در وقتى كه آن را به گوش هوش شنيديد و اطاعت نموديد و بترسيد از مخالفت اين عهد و نقض آن بتوجه بما سوى و چون ذكر وفا بعهود نمود در عقب آن ذكر مىكند كه آنچه لازم است وفا به آن اين است كه * ( يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ) * اى زمرهء مؤمنان * ( كُونُوا قَوَّامِينَ ) * باشيد قيام نمايندگان به حق اتيان بصيغهء مبالغه به جهت ثبوت و استمرار قيام است يعنى بايد كه مراعات شما قيام نمودن باشد به حق * ( لِلَّه ) * براى خدا و خالص از براى او و * ( شُهَداءَ بِالْقِسْطِ ) * گواهان براستى * ( وَلا يَجْرِمَنَّكُمْ ) * و بايد كه حمل نكنيد شما را * ( شَنَآنُ قَوْمٍ ) * فرط دشمنى گروهى از مشركان * ( عَلى أَلَّا تَعْدِلُوا ) * بر آنكه عدل نكنيد در باب ايشان و نقض عهد ايشان كنيد بمثله و قتل و سبى ذرارى و نسوان ايشان و تعديه لا يجرمنكم كه بمعنى لا يكسبنكم است به جهت آن است كه متضمن معنى حمل است * ( اعْدِلُوا ) * عدل كنيد و طريقه سويه و راستى را مرعى داريد * ( هُوَ أَقْرَبُ لِلتَّقْوى ) * كه آن عدل نزديكتر است براى پرهيزكارى و چون عدل با كفار اقربست بمرتبهء تقوى پس نسبت بمؤمنان در چه مقام باشد حاصل كه حق سبحانه امر فرموده است بمواظبت بعدل و تبيين نموده كه اين مرتبه عظيمه است در تقوى بعد از آنكه نهى كرده بود از جور و بيان فرموده كه غاية تباعد است ميان آن و تقوى جهت مبالغه در مواظبت نمودن بعدل ميفرمايد كه * ( وَاتَّقُوا اللَّه ) * و بترسيد از خداى در ظلم و ستمكارى * ( إِنَّ اللَّه خَبِيرٌ ) * بدرستى كه خداى بينا است * ( بِما تَعْمَلُونَ ) * به آنچه ميكنيد از عدل و ظلم پس شما را بر وفق آن مجازات خواهد بود و تكرير اين حكم يا به جهت اختلاف سبب است هم چنان كه مرويست كه آيهء اولى دربارهء مشركان نازل شده و اين آيه دربارهء يهود يا به جهت مزيد اهتمام بعدل و مبالغه در اطفاء نائره غيظ و در كنز العرفان آورده كه حق تعالى در اين آيه امر فرموده است به آنكه همهء حركات و افعال را خالص گردانند براى او سبحانه بحيثيتى كه هيچ فعلى نباشد مگر كه ايقاع آن نمايند خالصا لوجهه و نيز امر كرده است بايقاع شهادت بعدل زيرا كه قوام دنيا و آخرت به آنست و قوله و لا يجرمنكم الى آخر بدلالت التزامى دلالت مىكند بامر ليكن چون دلالت مطابقه اقوى است از دلالت التزام ثانيا تصريح به آن فرموده كه اعدلوا هو اقرب للتقوى و در قوله هو اقرب مبالغه عظيمه است در عدل چه آن را اقرب بحصول مفهوم تقوى گردانيده و نيز در آيه تاكيد امر است باقامهء شهادت به جهت رعايت مصالح عباد خود هم چنان كه امير المؤمنين صلوات